Önbellekleme, proxy'nin en eski işlevlerinden biridir: aynı içeriği tekrar tekrar indirmek yerine bir kopyasını saklayıp sonraki isteklere yerel olarak yanıt vermek. HTTPS'in yaygınlaşmasıyla bu işlevin kapsamı daraldı ama tamamen ortadan kalkmadı — ve kendi veri toplama hattınızda hâlâ ciddi bir tasarruf kaynağı.
Temel Akış
Önbellek isabetinde kaynak sunucuya hiç gidilmez. Bu, hem hız hem bant genişliği hem de hedef sunucu üzerindeki yük açısından kazançtır.
Neyin Saklanacağını Kim Belirler?
Kararı sunucu verir ve bunu Cache-Control başlığıyla bildirir:
| Direktif | Anlamı | Proxy davranışı |
|---|---|---|
public | Paylaşımlı önbellek saklayabilir | Saklar |
private | Yalnızca tarayıcı saklasın | Saklamaz |
no-store | Hiç saklanmasın | Saklamaz |
no-cache | Saklanabilir ama her kullanımda doğrulansın | Koşullu istek yapar |
max-age=3600 | 3600 saniye taze sayılır | Süre boyunca kaynağa gitmez |
s-maxage=600 | Paylaşımlı önbellek için ayrı süre | Bu değeri önceler |
no-cache, "hiç saklama" demek değildir — "sakla ama kullanmadan önce doğrula" demektir. "Hiç saklama"nın karşılığı no-store'dur.
Koşullu İstekler: 304 Not Modified
Önbellekteki kopya eskidiğinde proxy içeriği baştan indirmek zorunda değildir. Sunucuya "elimdeki sürüm hâlâ geçerli mi?" diye sorar:
304 yanıtı gövde içermez; yalnızca başlıklar döner. Bu, 500 KB'lık bir sayfayı 300 bayta indirmek demektir.
Kendi veri toplama hattınızda bu mekanizmayı kullanmak, bant genişliği maliyetini belirgin biçimde düşürür.
HTTPS Önbelleği Nasıl Etkiledi?
CONNECT tüneli kurulduğunda proxy içeriği göremez — dolayısıyla önbellekleyemez de. Web'in neredeyse tamamı HTTPS'e geçtiği için klasik proxy önbelleklemesi büyük ölçüde işlevsiz kaldı.
Bu yüzden modern önbellekleme proxy katmanından çıkıp CDN ve istemci katmanına taşındı.
Kendi Önbelleğinizi Kurmak
Proxy önbelleklemesi kullanılamıyorsa, aynı kazancı kendi uygulamanızda elde edebilirsiniz. Veri toplama hatlarında bu çok etkilidir:
Bu basit katman, sık değişmeyen sayfaları tekrar tekrar indirmenizi önler. Residential proxy gibi GB bazlı kaynaklarda tasarruf doğrudan faturaya yansır.
Önbellekleme Ne Zaman Yanlış?
Önbellek uygun
- Sık değişmeyen ürün ve kategori sayfaları.
- Statik referans verileri.
- Aynı sayfayı gün içinde birden çok kez çeken işler.
- Geliştirme ve test aşaması (kotayı korur).
Önbellek yanlış
- Gerçek zamanlı fiyat ve stok takibi.
- Kişiselleştirilmiş içerik.
- Oturum gerektiren sayfalar.
- Sıralama değişimini izleyen SEO işleri.
Önbelleklenmiş bayat veriyle çalışmak, hiç veri toplamamaktan daha kötü sonuçlar doğurabilir. Fiyat ve stok gibi zamana duyarlı alanlarda önbellek süresini çok kısa tutun veya hiç kullanmayın.
Özet
Proxy önbelleklemesi, HTTPS'in yaygınlaşmasıyla klasik anlamda büyük ölçüde işlevini yitirdi; çünkü CONNECT tünelinde proxy içeriği göremez. Buna karşılık aynı mantığı kendi uygulama katmanınızda kurmak hâlâ mümkün ve çok değerlidir. ETag tabanlı koşullu istekler, sık değişmeyen içerikte trafiğin neredeyse tamamını ortadan kaldırır. Zamana duyarlı verilerde ise önbellekten kaçınmak gerekir. Tüketim hesabı için bant genişliği yazımıza bakabilirsiniz.